Zoek op kunstenaar
Sluit

Haagse School schilderijen kunststroming • kunstschilders • kunstwerken te koop ca. 1860-1900

‘De groote grijze lui’, noemde Vincent van Gogh de kunstbroeders van zijn neef Anton Mauve in zijn brieven aan Theo. Hij doelde ermee op de schilders die bekend werden onder de naam Haagse School, met als belangrijkste vertegenwoordigers Jozef Israëls, Hendrik Willem Mesdag, Johannes Bosboom en de landschapschilders Willem Roelofs, Anton Mauve, Johan Hendrik Weissenbruch, Paul Joseph Constantin Gabriel en de gebroeders Jacob, Matthijs en Willem Maris. Van Goghs omschrijving was niet negatief bedoeld. Hij was vol bewondering voor de vernieuwing die deze Hagenaars binnen de Hollandse landschapschilderkunst teweegbrachten, omdat zij zich losmaakten van academische tradities en de natuur op een meer realistische, waarheidsgetrouwe manier schilderden. Met ‘nieuwe’ ogen keken zij naar het landschap om hen heen en registreerden in snelle, spontane penseelstreken hun indrukken van stemming en atmosfeer, de seizoenen, het weer, de momenten van de dag. Oneindig waren de beelden die het ‘gewone’ Holland hen hiervoor leverde: nevelig waterlandschap in de ochtend, zompige, groene polders met molens of vee, de kust met zijn vissers en wisselende wolkenformaties boven het water of uitgestrekte, vlakke weiden. In 1875 gaf de kunstcriticus J.J. van Santen Kolff in het tijdschrift De Banier deze groep gelijkgestemde schilders de naam ‘Haagse School’. De figuurschilders David Artz en Bernard Blommers werden erbij ingelijfd, evenals Louis Apol, die zich bijna uitsluitend richtte op winterlandschappen.

Voorbeeld voor deze nieuwe, realistisch-impressionistische houding ten opzichte van de natuur waren de landschapschilders van de Franse School van Barbizon. In navolging van deze ‘paysagistes’ werkten de Haagse-Schoolschilders bij voorkeur niet meer in het atelier, maar trokken zij met doek en ezel naar buiten de vrije natuur in. De verheerlijking van het zonlicht in felle kleuren waarvoor de Franse impressionisten hun strijd streden stond in de stemmingslandschappen van deze schilders niet voorop, met wellicht Willem Maris als uitzondering. Hun werk kent dan ook niet die kleur en die vluchtige toets. Het palet is meer getemperd, tonaal, de penseelstreek fors en gestructureerd. De tinten van het Hollandse landschap en het vaak bewolkte weer spelen hierin een grote rol, maar vooral zochten deze ‘zonen van het mistige noorden’ de betovering van de toon, waarbij de kleuren nauwkeurig op elkaar waren afgestemd en bontheid werd vermeden. De woorden van Gerard Bilders, al in 1860 geschreven, zijn hiervan een manifest geworden: ‘Ik zoek een toon, die wij gekleurd grijs noemen, dat is alle kleuren, hoe sterk ook, zodanig tot een geheel gebracht, dat ze de indruk geven van een geurig, warm grijs’.

In 1875 gaf de kunstcriticus J.J. van Santen Kolff in het tijdschrift De Banier deze groep gelijkgestemde schilders de naam ‘Haagse School’. De figuurschilders D.A.C Artz, B.J. Blommers en Albert Neuhuys werden erbij ingelijfd, evenals Louis Apol, Gerard Bilders en Philip Sadée. Neuhuys zou later, samen met Mauve, als de grondlegger van de Larense School worden beschouwd.
De bloeiperiode van de Haagse School ligt grofweg tussen 1870 en 1885. Daarna wordt haar rol als vernieuwingsbeweging overgenomen door de Amsterdamse impressionisten, symbolisten en neo-impressionisten. De schilders die daarna nog werkten binnen de invloedssfeer van de Haagse School - leerlingen, schildersvrienden, familie en stadgenoten - worden gerekend tot de zogenoemde ‘nabloei’. Over de vraag wie daartoe behoren, bestaat geen eensluidende mening. Willem Bastiaan Tholen, Willem de Zwart en Théophile de Bock worden er in ieder geval toe gerekend. Schilders als Pieter ter Meulen en Geo Poggenbeek eveneens, afhankelijk van periode en voorstelling, evenals Cornelis Scherrewitz en Gerhard ‘Morgenstjerne’ Munthe in hun Katwijkse strandgezichten met vissers en schepen.

Weissenbruch werd geroemd om zijn atmosferische en ruimtelijke verbeelding van het Hollandse landschap. Bij Den Haag schildert hij zijn eerste natuurbeelden, waarna hij in de jaren ’60 de polder in trekt. Eerst werkt hij rond Boskoop en Gouda, om uiteindelijk in 1875 in de omgeving van Noorden en Nieuwkoop zijn schildersparadijs te vinden. De uitgestrekte polders en plassen, maar ook zee en strand onder wisselende wolkenluchten gaven hem ruimte, lucht en licht, vanaf dat moment de belangrijkste onderwerpen in zijn schilderijen en aquarellen. In fijne, tere nuanceringen wist hij de onbegrensde ruimte van een Hollands (water)landschap te suggereren. Lange tijd, tot ongeveer 1880, schilderde Weissenbruch veel details in zijn landschappen, maar geleidelijk trad de vereenvoudiging in: zijn gerijpte stijl toont een sobere compositie, eenvoudige vormen, een ingetogen kleurenpalet en het typische, heldere ‘Weissenbruch-licht’. Weissenbruch was in zijn laatste jaren steeds meer geboeid door ruimte, eenvoud en licht, daarbij experimenterend met de grenzen van de mogelijkheden met verf. Er is wel gesuggereerd dat het hem uiteindelijk niet meer ging om het landschap, maar om het effect van weersgesteldheid en licht op dat landschap.

Willem Roelofs wordt wel de grote inspirator van de Haagse School genoemd. Hij was een van de eersten die vanuit zijn woonplaats Brussel in 1850 naar Barbizon reisde en zijn ideeën vonden weerklank bij de schilders die woonden en werkten in Den Haag. Bosboom, Weissenbruch en de gebroeders Maris waren daar geboren. In 1869 kwam Mesdag er wonen en in 1871 Israels, hetzelfde jaar dat Jacob Maris uit Parijs terugkeerde. Anton Mauve kwam korte tijd later naar Den Haag, Roelofs’ leerling Paul Joseph Constantin Gabriel in 1884 en drie jaar later vestigde Willem Roelofs zich er uiteindelijk zelf ook. Hoewel hun leeftijden ver uiteen lagen manifesteerden deze schilders zich bewust als groep. Hun hoofdkwartier was het in 1847 opgerichte Genootschap Pulchri Studio, waar zij kunstbeschouwingen hielden en tentoonstellingen organiseerden, evenals hun beroemde winterfeesten met tableaux vivants en kluchten. In 1876 richtten zij ook de Hollandsche Teeken-Maatschappij op.

12...33

Louis Apol | Besneeuwd pad langs de bosrand, olieverf op paneel, 27,2 x 21,5 cm, gesigneerd r.o.

Louis Apol

schilderij • te koop

Besneeuwd pad langs de bosrand

Louis Apol | Besneeuwd gezicht op de IJssel met een molen en afgemeerd schip, olieverf op doek, 58,6 x 90,3 cm, gesigneerd r.o. en gedateerd 1928

Louis Apol

schilderij • te koop

Besneeuwd gezicht op de IJssel met een molen en afgemeerd schip, 1928

Bernard Blommers | Badende kinderen in Het Kanaal, Scheveningen, aquarel op papier, 38,9 x 32,3 cm, gesigneerd r.o. en te dateren ca. 1895-1907

Bernard Blommers

aquarel • tekening • te koop

Badende kinderen in Het Kanaal, Scheveningen, ca. 1895

Louis Apol | Doorkijkje in besneeuwd bos bij schemering, olieverf op paneel, 27,4 x 21,9 cm, gesigneerd l.o.

Louis Apol

schilderij • te koop

Doorkijkje in besneeuwd bos bij schemering

Hendrik Willem Mesdag | Duinlandschap bij Den Haag, olieverf op doek, 90,7 x 180,4 cm, gesigneerd r.o. en gedateerd 1897

Hendrik Willem Mesdag

schilderij • te koop

Duinlandschap bij Den Haag, 1897

Anton Mauve | Drinkend vee bij de rivier, olieverf op doek, 84,8 x 134,8 cm, gesigneerd r.o.

Anton Mauve

schilderij • te koop

Drinkend vee bij de rivier

Louis Apol | Op Nova Zembla, gouache op papier, 47,5 x 63,0 cm, gesigneerd l.o. en te dateren 1880

Louis Apol

aquarel • tekening • te koop

Op Nova Zembla, ca. 1880

Willem Maris | Drinkende koeien in een polderlandschap, olieverf op doek, 58,2 x 85,2 cm, gesigneerd r.o.

Willem Maris

schilderij • te koop

Drinkende koeien in een polderlandschap

Jacob Maris | Bomschuit voor anker op het Scheveningse strand, olieverf op doek, 104,8 x 77,5 cm, gesigneerd r.o. en te dateren ca. 1878

Jacob Maris

schilderij • te koop

Bomschuit voor anker op het Scheveningse strand, ca. 1878

Louis Apol | Schaatsers op de Haagse Bosvijver, olieverf op doek, 55,4 x 75,5 cm, gesigneerd l.o.

Louis Apol

schilderij • te koop

Schaatsers op de Haagse Bosvijver

Anton Mauve | De jaagpaarden, aquarel op papier, 35,0 x 28,0 cm

Anton Mauve

aquarel • tekening • te koop

De jaagpaarden

Jozef Israëls | Bij de kookpot, olieverf op doek, 43,4 x 53,3 cm, gesigneerd l.o.

Jozef Israëls

schilderij • te koop

Bij de kookpot

Louis Apol | Paard en wagen in een winterlandschap, gouache op papier, 16,0 x 21,9 cm, gesigneerd l.o.

Louis Apol

aquarel • tekening • te koop

Paard en wagen in een winterlandschap

Jan Hendrik Weissenbruch | Drooggevallen bomschuiten op het strand van Scheveningen, olieverf op paneel, 15,6 x 31,2 cm, gesigneerd r.o. en gedateerd 1901

Jan Hendrik Weissenbruch

schilderij • te koop

Drooggevallen bomschuiten op het strand van Scheveningen, 1901

Jan Hendrik Weissenbruch | Schelpenvisser in de branding, olieverf op doek, 37,7 x 46,0 cm, gesigneerd l.o.

Jan Hendrik Weissenbruch

schilderij • te koop

Schelpenvisser in de branding

Jan Hendrik Weissenbruch | Zeilende platbodems op de plas, aquarel op papier, 34,8 x 52,4 cm, gesigneerd r.o.

Jan Hendrik Weissenbruch

aquarel • tekening • te koop

Zeilende platbodems op de plas

Constan Gabriel | Molen bij zonsondergang, zwart krijt en aquarel op papier, 26,2 x 35,4 cm, gesigneerd l.o.

Constan Gabriel

aquarel • tekening • te koop

Molen bij zonsondergang

Anton Mauve | Schaapherder met grazende kudde, aquarel op papier, 30,5 x 67,0 cm, gesigneerd r.o. en te dateren ca. 1877

Anton Mauve

aquarel • tekening • te koop

Schaapherder met grazende kudde, ca. 1877

Anton Mauve | Schapen en herder bij de schuur, olieverf op paneel, 46,1 x 36,2 cm, gesigneerd r.o.

Anton Mauve

schilderij • te koop

Schapen en herder bij de schuur

Louis Apol | Sneeuwlandschap bij avond, olieverf op doek, 31,5 x 42,4 cm, gesigneerd l.o.

Louis Apol

schilderij • te koop

Sneeuwlandschap bij avond

Johannes Bosboom | Interieur van de Oude Kerk in Delft, krijt en aquarel op papier, 28,2 x 19,5 cm, gesigneerd r.o.

Johannes Bosboom

aquarel • tekening • te koop

Interieur van de Oude Kerk in Delft

Louis Apol | Huis aan een vaartje in de sneeuw, olieverf op board, 25,1 x 30,5 cm, gesigneerd l.o.

Louis Apol

schilderij • te koop

Huis aan een vaartje in de sneeuw

Louis Apol | De Niagara watervallen, aquarel en gouache op papier, 15,0 x 19,8 cm, gesigneerd l.o. en verso gedateerd 1895

Louis Apol

aquarel • tekening • te koop

De Niagara watervallen, 1895

Johannes Bosboom | Figuren in de Pieterskerk, Leiden, inkt en aquarel op papier, 11,9 x 8,4 cm, gesigneerd r.o.

Johannes Bosboom

aquarel • tekening • te koop

Figuren in de Pieterskerk, Leiden

Jan Hendrik Weissenbruch | Drooggevallen schip op het strand van Zeeland, olieverf op doek, 102,3 x 135,8 cm, gesigneerd l.o.

Jan Hendrik Weissenbruch

schilderij • te koop

Drooggevallen schip op het strand van Zeeland

Louis Apol | Besneeuwd bosgezicht bij zonsondergang, olieverf op doek, 71,0 x 92,6 cm, gesigneerd l.o.

Louis Apol

schilderij • te koop

Besneeuwd bosgezicht bij zonsondergang

Constan Gabriel | Vroege ochtend in de polder bij Kortenhoef, olieverf op doek, 36,3 x 58,2 cm, gesigneerd r.o.

Constan Gabriel

schilderij • te koop

Vroege ochtend in de polder bij Kortenhoef

Jan Hendrik Weissenbruch | Koeien bij een knotwilg, olieverf op doek op paneel, 32,1 x 19,1 cm, gesigneerd l.o. en te dateren jaren 90

Jan Hendrik Weissenbruch

schilderij • te koop

Koeien bij een knotwilg, ca. 1890


12...33