Zoek op kunstenaar
Sluit

Haagse School schilderijen kunststroming • kunstschilders • kunstwerken te koop ca. 1860-1900

‘De groote grijze lui’, noemde Vincent van Gogh de kunstbroeders van zijn neef Anton Mauve in zijn brieven aan Theo. Hij doelde ermee op de schilders die bekend werden onder de naam Haagse School, met als belangrijkste vertegenwoordigers Jozef Israëls, Hendrik Willem Mesdag, Johannes Bosboom en de landschapschilders Willem Roelofs, Anton Mauve, Johan Hendrik Weissenbruch, Paul Joseph Constantin Gabriel en de gebroeders Jacob, Matthijs en Willem Maris. Van Goghs omschrijving was niet negatief bedoeld. Hij was vol bewondering voor de vernieuwing die deze Hagenaars binnen de Hollandse landschapschilderkunst teweegbrachten, omdat zij zich losmaakten van academische tradities en de natuur op een meer realistische, waarheidsgetrouwe manier schilderden. Met ‘nieuwe’ ogen keken zij naar het landschap om hen heen en registreerden in snelle, spontane penseelstreken hun indrukken van stemming en atmosfeer, de seizoenen, het weer, de momenten van de dag. Oneindig waren de beelden die het ‘gewone’ Holland hen hiervoor leverde: nevelig waterlandschap in de ochtend, zompige, groene polders met molens of vee, de kust met zijn vissers en wisselende wolkenformaties boven het water of uitgestrekte, vlakke weiden. In 1875 gaf de kunstcriticus J.J. van Santen Kolff in het tijdschrift De Banier deze groep gelijkgestemde schilders de naam ‘Haagse School’. De figuurschilders David Artz en Bernard Blommers werden erbij ingelijfd, evenals Louis Apol, die zich bijna uitsluitend richtte op winterlandschappen.

Voorbeeld voor deze nieuwe, realistisch-impressionistische houding ten opzichte van de natuur waren de landschapschilders van de Franse School van Barbizon. In navolging van deze ‘paysagistes’ werkten de Haagse-Schoolschilders bij voorkeur niet meer in het atelier, maar trokken zij met doek en ezel naar buiten de vrije natuur in. De verheerlijking van het zonlicht in felle kleuren waarvoor de Franse impressionisten hun strijd streden stond in de stemmingslandschappen van deze schilders niet voorop, met wellicht Willem Maris als uitzondering. Hun werk kent dan ook niet die kleur en die vluchtige toets. Het palet is meer getemperd, tonaal, de penseelstreek fors en gestructureerd. De tinten van het Hollandse landschap en het vaak bewolkte weer spelen hierin een grote rol, maar vooral zochten deze ‘zonen van het mistige noorden’ de betovering van de toon, waarbij de kleuren nauwkeurig op elkaar waren afgestemd en bontheid werd vermeden. De woorden van Gerard Bilders, al in 1860 geschreven, zijn hiervan een manifest geworden: ‘Ik zoek een toon, die wij gekleurd grijs noemen, dat is alle kleuren, hoe sterk ook, zodanig tot een geheel gebracht, dat ze de indruk geven van een geurig, warm grijs’.

In 1875 gaf de kunstcriticus J.J. van Santen Kolff in het tijdschrift De Banier deze groep gelijkgestemde schilders de naam ‘Haagse School’. De figuurschilders D.A.C Artz, B.J. Blommers en Albert Neuhuys werden erbij ingelijfd, evenals Louis Apol, Gerard Bilders en Philip Sadée. Neuhuys zou later, samen met Mauve, als de grondlegger van de Larense School worden beschouwd.
De bloeiperiode van de Haagse School ligt grofweg tussen 1870 en 1885. Daarna wordt haar rol als vernieuwingsbeweging overgenomen door de Amsterdamse impressionisten, symbolisten en neo-impressionisten. De schilders die daarna nog werkten binnen de invloedssfeer van de Haagse School - leerlingen, schildersvrienden, familie en stadgenoten - worden gerekend tot de zogenoemde ‘nabloei’. Over de vraag wie daartoe behoren, bestaat geen eensluidende mening. Willem Bastiaan Tholen, Willem de Zwart en Théophile de Bock worden er in ieder geval toe gerekend. Schilders als Pieter ter Meulen en Geo Poggenbeek eveneens, afhankelijk van periode en voorstelling, evenals Cornelis Scherrewitz en Gerhard ‘Morgenstjerne’ Munthe in hun Katwijkse strandgezichten met vissers en schepen.

Weissenbruch werd geroemd om zijn atmosferische en ruimtelijke verbeelding van het Hollandse landschap. Bij Den Haag schildert hij zijn eerste natuurbeelden, waarna hij in de jaren ’60 de polder in trekt. Eerst werkt hij rond Boskoop en Gouda, om uiteindelijk in 1875 in de omgeving van Noorden en Nieuwkoop zijn schildersparadijs te vinden. De uitgestrekte polders en plassen, maar ook zee en strand onder wisselende wolkenluchten gaven hem ruimte, lucht en licht, vanaf dat moment de belangrijkste onderwerpen in zijn schilderijen en aquarellen. In fijne, tere nuanceringen wist hij de onbegrensde ruimte van een Hollands (water)landschap te suggereren. Lange tijd, tot ongeveer 1880, schilderde Weissenbruch veel details in zijn landschappen, maar geleidelijk trad de vereenvoudiging in: zijn gerijpte stijl toont een sobere compositie, eenvoudige vormen, een ingetogen kleurenpalet en het typische, heldere ‘Weissenbruch-licht’. Weissenbruch was in zijn laatste jaren steeds meer geboeid door ruimte, eenvoud en licht, daarbij experimenterend met de grenzen van de mogelijkheden met verf. Er is wel gesuggereerd dat het hem uiteindelijk niet meer ging om het landschap, maar om het effect van weersgesteldheid en licht op dat landschap.

Willem Roelofs wordt wel de grote inspirator van de Haagse School genoemd. Hij was een van de eersten die vanuit zijn woonplaats Brussel in 1850 naar Barbizon reisde en zijn ideeën vonden weerklank bij de schilders die woonden en werkten in Den Haag. Bosboom, Weissenbruch en de gebroeders Maris waren daar geboren. In 1869 kwam Mesdag er wonen en in 1871 Israels, hetzelfde jaar dat Jacob Maris uit Parijs terugkeerde. Anton Mauve kwam korte tijd later naar Den Haag, Roelofs’ leerling Paul Joseph Constantin Gabriel in 1884 en drie jaar later vestigde Willem Roelofs zich er uiteindelijk zelf ook. Hoewel hun leeftijden ver uiteen lagen manifesteerden deze schilders zich bewust als groep. Hun hoofdkwartier was het in 1847 opgerichte Genootschap Pulchri Studio, waar zij kunstbeschouwingen hielden en tentoonstellingen organiseerden, evenals hun beroemde winterfeesten met tableaux vivants en kluchten. In 1876 richtten zij ook de Hollandsche Teeken-Maatschappij op.

12...32

Paul Joseph Constantin Gabriel | De rode molen bij Abcoude, olieverf op doek op paneel, 19,1 x 37,1 cm, gesigneerd l.o. en gedateerd 'abcoude' '66

Paul Joseph Constantin Gabriel

schilderij • te koop

De rode molen bij Abcoude, 1866

Willem Maris | Eenden in het gras, aquarel op papier, 16,4 x 28,4 cm, gesigneerd r.o. en te dateren ca. 1880-1890

Willem Maris

aquarel • tekening • te koop

Eenden in het gras, ca. 1880-1885

Jan Hendrik Weissenbruch | Visser in een poldervaart, olieverf op paneel, 20,2 x 28,3 cm, gesigneerd r.o. en te dateren ca. 1890-1895.

Jan Hendrik Weissenbruch

schilderij • te koop

Visser in een poldervaart, ca. 1890-1895

Anton Mauve | De ploeger, aquarel op papier, 35,0 x 62,0 cm, gesigneerd l.o.

Anton Mauve

aquarel • tekening • te koop

De ploeger

Louis Apol | Gezicht op een winters dorpje aan een rivier, olieverf op doek, 35,3 x 50,2 cm, gesigneerd l.o.

Louis Apol

schilderij • te koop

Gezicht op een winters dorpje aan een rivier

Jan Hendrik Weissenbruch | Bomschuiten op het strand, aquarel op papier, 32,8 x 49,6 cm, gesigneerd l.o.

Jan Hendrik Weissenbruch

aquarel • tekening • te koop

Bomschuiten op het strand

Louis Apol | Besneeuwde schuren in het bos, gouache op papier, 36,5 x 52,1 cm, gesigneerd r.o.

Louis Apol

aquarel • tekening • te koop

Besneeuwde schuren in het bos

Hendrik Willem Mesdag | Na de storm, aquarel en gouache op papier, 36,6 x 26,7 cm, gesigneerd r.o. en gedateerd 30 Mei 97

Hendrik Willem Mesdag

aquarel • tekening • te koop

Na de storm, 1897

Anton Mauve | Aardappels rooien, olieverf op paneel, 32,0 x 24,4 cm, gesigneerd r.o.

Anton Mauve

schilderij • te koop

Aardappels rooien

Johannes Bosboom | Wezen van het Burgerweeshuis in de Nieuwe Kerk te Amsterdam, olieverf op paneel, 29,2 x 2,1 cm, gesigneerd l.o.

Johannes Bosboom

schilderij • te koop

Wezen van het Burgerweeshuis in de Nieuwe Kerk te Amsterdam

Johannes Bosboom | Kerkinterieur, olieverf op paneel, 12,0 x 9,1 cm, gesigneerd r.o. met initialen

Johannes Bosboom

schilderij • te koop

Kerkinterieur

Willem Maris | Eenden, neerstrijkend op een poldervaart, olieverf op paneel, 36,6 x 25,7 cm, gesigneerd r.o.

Willem Maris

schilderij • te koop

Eenden, neerstrijkend op een poldervaart

Johannes Bosboom | Het koor van de Sint-Martinuskerk in Emmerich, aquarel op papier, 55,6 x 41,0 cm, gesigneerd l.o. en gedateerd 1859

Johannes Bosboom

aquarel • tekening • te koop

Het koor van de Sint-Martinuskerk in Emmerich, 1859

Anton Mauve | Herder en schapen in de sneeuw, aquarel op papier, 25,3 x 48,4 cm, gesigneerd r.o.

Anton Mauve

aquarel • tekening • te koop

Herder en schapen in de sneeuw

Johannes Bosboom | Gezicht op het Huis der Samenkomsten van de Doopsgezinden in Den Haag, aquarel op papier, 30,9 x 22,7 cm, gesigneerd l.o. met initialen

Johannes Bosboom

aquarel • tekening • te koop

Gezicht op het Huis der Samenkomsten van de Doopsgezinden in Den Haag

Jan Hendrik Weissenbruch | Bij de Nieuwkoopse Plassen, olieverf op paneel, 29,5 x 50,1 cm, gesigneerd l.o.

Jan Hendrik Weissenbruch

schilderij • te koop

Bij de Nieuwkoopse Plassen

Willem Roelofs | Buiig weer, olieverf op doek, 25,1 x 44,8 cm, gesigneerd r.o.

Willem Roelofs

schilderij • te koop

Buiig weer

Jan Hendrik Weissenbruch | Poldersloot, olieverf op paneel, 9,6 x 13,7 cm, gesigneerd r.o.

Jan Hendrik Weissenbruch

schilderij • te koop

Poldersloot

Louis Apol | Winterlandschap met houtsprokkelaars, olieverf op doek, 50,6 x 71,0 cm, gesigneerd l.o.

Louis Apol

schilderij • te koop

Winterlandschap met houtsprokkelaars

Bernard Blommers | Bij de haard, aquarel op papier, 35,6 x 50,0 cm, gesigneerd r.o.

Bernard Blommers

aquarel • tekening • te koop

Bij de haard

Bernard Blommers | Wasdag in Scheveningen, olieverf op doek, 60,5 x 92,0 cm, gesigneerd r.o.

Bernard Blommers

schilderij • te koop

Wasdag in Scheveningen

Jan Hendrik Weissenbruch | Langs het jaagpad, olieverf op doek op paneel, 21,0 x 31,0 cm, gesigneerd r.o.

Jan Hendrik Weissenbruch

schilderij • te koop

Langs het jaagpad

Jan Hendrik Weissenbruch | Landschap bij Dekkersduin, Den Haag, olieverf op papier op paneel, 23,2 x 31,1 cm, gesigneerd r.o.

Jan Hendrik Weissenbruch

schilderij • te koop

Landschap bij Dekkersduin, Den Haag

Paul Joseph Constantin Gabriel | Plaslandschap met bruggetje, olieverf op doek op paneel, 18,8 x 29,4 cm, gesigneerd l.o.

Paul Joseph Constantin Gabriel

schilderij • te koop

Plaslandschap met bruggetje

David Artz | Vissersmeisje breiend in de deuropening, aquarel op papier, 53,8 x 36,0 cm, gesigneerd r.b. en te dateren ca. 1881

David Artz

aquarel • tekening • te koop

Vissersmeisje breiend in de deuropening

Jan Hendrik Weissenbruch | Weide achter de duinen, aquarel op papier, 23,5 x 36,3 cm, gesigneerd r.o. en ca 1879

Jan Hendrik Weissenbruch

aquarel • tekening • te koop

Weide achter de duinen

Jan Hendrik Weissenbruch | Pannenkoekjes bakken op een komfoor, aquarel op papier, 35,2 x 27,0 cm, gesigneerd l.o.

Jan Hendrik Weissenbruch

aquarel • tekening • te koop

Pannenkoekjes bakken op een komfoor

Anton Mauve | Koeien in een weiland, olieverf op papier op paneel, 24,7 x 40,1 cm, gesigneerd r.o. met initialen en te dateren ca. 1870

Anton Mauve

schilderij • te koop

Koeien in een weiland, ca. 1870


12...32