Kijk nou eens

In het verlengde van de prachtige tentoonstelling in Haarlem die vorig weekend afliep, deze nieuwste aanwinst van Coba Ritsema. Haar brede toets doet denken aan Breitner, die ze kent, en die van mening is dat hij haar niets meer te leren heeft. Eind 1890 ontdekt Coba op een tentoonstelling bij Arti de Franse impressionisten. Ze bewondert vooral Manet en reist daarna meerdere keren naar Parijs om werk van de ‘modernen’ te bekijken. Critici en collega’s roemen haar durf, fenomenale stofuitdrukking en vooral haar kleurgebruik, dat ze van de Fransen geleerd zou hebben. In 1899 betrekt ze een atelier in Amsterdam aan de Singel nummer 512, bij de Bloemenmarkt. Het inspireert haar tot het maken van meer bloemstillevens, met de bloemen voornamelijk als kleurmotief. De soort wil ze bewust vaag houden, soms geeft ze alleen een suggestie, maar altijd met grote expressieve uitdrukking.

De Britse aquarellist, illustrator en schrijver John Strickland Goodall kreeg vooral bekendheid om zijn prentenboeken, zoals The Adventures of Paddy Pork. Omdat deze boeken, op de titelpagina na, geen tekst bevatten, werden kinderen gestimuleerd hun eigen verhaal te verzinnen bij de illustraties. Bovendien verkochten ze daardoor ook gemakkelijk in het buitenland. Geboren in een familie met een lange medische traditie stond Goodalls vader zijn zoon met enige tegenzin toe een kunstzinnige opleiding te volgen aan de Royal Academy of Arts in Londen, nadat op de middelbare Harrow School was gebleken dat hij over een bijzonder tekentalent beschikte. Goodall werkte een tijd voor de Radio Times, in 1923 opgericht als ’s werelds eerste programmagids voor radio en televisie en ging vervolgens aan de slag als illustrator voor tijdschriften als The Bystander en voor de kinderboeken van Edith Nesbit. Daarnaast illustreerde hij boeken met dorpsscènes van auteur Dora Saint, die schreef onder het pseudoniem Miss Read en gaf hij ook een reeks eigen boeken uit. Goodall is tot op de dag van vandaag een geliefde kunstenaar met het Victoriaanse en Edwardiaanse tijdperk als het voornaamste thema in zijn werk. Voor een sportief spelletje gemengd dubbel op het bijgaande schilderij schijnen de dames zich in ieder geval niet gehinderd te voelen door hun Edwardiaanse lange jurken; er wordt stevig een balletje over en weer gespeeld.

Bernard de Hoog, vooral bekend als schilder van oer-Hollandse boereninterieurs met moeders en kinderen, zet hier een jong breistertje in de spotlight. Ze staat vlakbij een raam en het licht valt naar binnen op haar handen en het breiwerkje. Gezien haar leeftijd is het waarschijnlijk een van haar eerste breisels. Wat wordt het, een sok, een sjaal? Grote kans dat De Hoog het maakte toen hij tussen 1899 en 1902 een tijdje in het beroemde schildersdorp Laren woonde. Hij werd er, net zoals zijn 20 jaar oudere collega Albert Neuhuys, getroffen door het eenvoudige plattelandsleven in het Gooi. Vaak zijn het moeders en kinderen die, verdiept in hun dagelijkse bezigheden, het beeld oproepen van sereen en huiselijk geluk. Met dit thema trok De Hoog niet alleen in Europa veel aandacht; ook verzamelaars overzee kochten zijn schilderijen.

Cornelis Springer schilderde vooral stads- en dorpsgezichten die gebaseerd waren op de werkelijke situatie in zijn tijd. Het was die herkenbaarheid, naast zijn feilloze weergave van bouwkundige details en figuren, die Springers werk voor kopers zo aantrekkelijk maakte. Al tijdens zijn leven verkocht hij zijn werk voor fikse prijzen, meestal rechtstreeks uit zijn atelier, en het gebeurde regelmatig dat een klant moest wachten tot het werk af was. Het is niet verwonderlijk dat Springer een voorliefde had voor het schilderen van Oudhollandse architectuur. Zijn vader was in Amsterdam timmerman-aannemer, zijn broers bouwkundigen. Bovendien begon men rond 1850 oog te krijgen voor de architectonische rijkdom van de Hollandse stadjes rond de Zuiderzee, die in de 17e eeuw een grote economische bloei hadden gekend. Samen met Amsterdam staat Enkhuizen dan ook bovenaan het lijstje van de door Springer meest geschilderde steden en stadjes. Omdat Springers werk vaak werd vervalst vinden we op de achterkant zijn verzegelde echtheidsverklaring waarin hij vermeldt dat dit een ‘view in the town of Enkhuyzen’ is met de datum 1 juli 1873. Op 7 juli werd het schilderij verkocht aan de kunsthandel van Hermanus Koekkoek jr. in Londen.

De in Zwolle geboren Johan Meijer volgde drie jaar lang (1907-1910) de avondklas aan de Rijksacademie van Beeldende Kunsten. Daar kreeg hij les van onder meer Arnold Gorter die net als Meijer al jong vanuit Overijssel naar Amsterdam toog voor zijn kunstopleiding. Meijer bleef zeven jaar Gorters assistent en zijn stijl werd dan ook sterk door zijn leermeester beïnvloed, hoewel hij het coloriet gebruikte van de neo-impressionisten aan het begin van de 20e eeuw. Dat is heel goed te zien op dit werk dat hij in frisgroene, blauwe en gele kleuren schilderde. Hij signeerde het in rood, zoals hij met al zijn zomergezichten deed, in tegenstelling tot zijn winters die hij in blauw signeerde. Meijer woonde vanaf 1912 in het Gooi en later in Blaricum. De annotatie van dit schilderij vermeldt ‘Blaricum’ en waarschijnlijk zien we hier de Hervormde kerk op de Torenlaan in de verte.

Bernard Blommers koos graag het doen en laten van de vissersbevolking van Scheveningen en Katwijk als onderwerp van zijn werk. Zijn grote voorbeeld was Jozef Israëls. Maar waar Israëls het vaak zware en schrijnende vissersleven uitbeeldde, legde Blommers de nadruk op de mooie, zachte kant van dat bestaan. Zijn interieurs met moeders en kinderen, visverkoopsters op het strand, de visafslag en moeders en kinderen in de duinen stralen tevredenheid en stil geluk uit. Toen hij genoeg verdiende met zijn werk, liet Blommers in Scheveningen een villa bouwen, en later een in Katwijk, zodat hij zoveel mogelijk op het strand kon zijn. Kinderen hebben zijn speciale belangstelling, ook de hele kleintjes, die de onbezorgdheid van de jeugd uitstralen. ‘Ja, die schilder ik graag, zulke kinderen aan zee’, zei hij eens. ’Ik zie ze bijna elke dag zoo, en toch altijd is ’t nieuw.’ Deze impressies zet hij vlug en rap op papier om ze later uit te werken tot een schilderij of aquarel. Hij ziet dat op het strand visserskinderen en kinderen uit de stad samen spelen en als het ware dezelfde ‘taal’ spreken. Twee werelden die samenkomen. Zoals in dit schilderij.